ข้ามไปยังเนื้อหา
Rotkhaya

ความรู้รถเก็บขยะและรถกวาดถนนสำหรับท้องถิ่นไทย

รถขนขยะบนถนนคืออะไร ต่างจากรถกวาดถนนอย่างไร

รถขนขยะบนถนนคืออะไร ต่างจากรถกวาดถนนอย่างไร

สรุปสั้น

รถขนขยะบนถนนคือคำเรียกกว้าง ๆ ให้ดูว่ารถรับถุงหรือถังจากจุดพัก หรือเก็บเศษวัสดุจากผิวถนนโดยตรง ถ้าต้นงานอยู่ที่ถัง ให้พิจารณารถเก็บขยะ ถ้าเป็นฝุ่น ทราย หรือใบไม้กระจายตามขอบทาง ให้พิจารณารถกวาดถนนตามสภาพพื้นที่

ถุงที่จุดพักกับเศษบนผิวทางเป็นคนละงาน

หน้าตลาดช่วงเช้าอาจมีทั้งถุงขยะที่มัดแล้วตรงจุดรวมและใบไม้ปนทรายตามแนวขอบทาง รถเก็บขยะเข้ารับถุงตามตำแหน่งที่นัดหมายแล้วขนไปจุดถ่ายเทหรือปลายทาง ส่วนรถกวาดถนนเคลื่อนตามแนวผิวทางเพื่อเก็บเศษที่กระจายอยู่ ตัวบ่งชี้ที่สังเกตได้ง่ายคือจุดที่รถรับวัสดุ รถเก็บขยะมีช่องรับถุงหรือชุดยกถัง ส่วนรถกวาดถนนมีแปรงหรือชุดดูดที่ทำงานใกล้พื้น

ถ้าถุงสะสมตามจุดรวมตลอดเส้นทาง ให้สำรวจจำนวนจุดหยุดต่อเที่ยวและชนิดถังที่มีอยู่ รถขยะอัดท้ายเหมาะกับรอบที่ต้องรับขยะทั่วไปจากหลายจุดและมีพื้นที่ทำงานท้ายรถ ส่วนรถยกถังให้ดูว่าชุดยกจับถังที่ใช้อยู่ได้จริงหรือไม่ ถ้าเป็นตู้ขนาดใหญ่ที่วางประจำจุดและต้องยกขึ้นขนทั้งตู้ จึงค่อยพิจารณารถตะขอยกและตรวจพื้นที่สำหรับยกตู้ที่ต้นทางและปลายทาง

เศษกิ่งไม้กองใหญ่ วัสดุชิ้นโต หรือดินที่กองริมถนนควรแยกไว้ในรายการสำรวจ เพราะลักษณะชิ้นงานมีผลต่อวิธีตักและวิธีขน บางพื้นที่อาจจัดรถบรรทุกและอุปกรณ์ตักแยกเป็นเที่ยวเฉพาะ เมื่อแจ้งหน่วยขนขยะท้องถิ่น ให้บอกขนาดกองโดยคร่าว ตำแหน่งกอง และสภาพทางเข้าควบคู่กับชื่อถนน เจ้าหน้าที่จะประเมินอุปกรณ์และเวลาที่ใช้ได้ง่ายขึ้น

รถกวาดถนนใช้แปรงเก็บเศษใบไม้ตามแนวขอบทาง
รถกวาดถนนใช้แปรงเก็บเศษใบไม้ตามแนวขอบทาง

ดูเศษวัสดุและสภาพผิวทางก่อนเลือกระบบกวาด

ถนนใต้แนวต้นไม้อาจมีใบไม้แห้งกระจายเป็นแนวยาว ส่วนถนนหน้าโกดังอาจมีฝุ่นละเอียดกับทรายตกตามรอยต่อผิวทาง รถกวาดถนนแบบแปรงใช้แปรงปัดวัสดุเข้าหาชุดเก็บ ขณะที่ระบบดูดใช้กระแสลมช่วยพาวัสดุเข้าถัง รถบางแบบใช้แปรงช่วยป้อนเศษเข้าชุดดูดด้วย ให้ดูผลกับเศษที่พบจริงทั้งในเวลาที่พื้นแห้งและช่วงที่เศษใบไม้จับตัวเป็นแผ่นหลังฝน

ขอบทางที่มีช่องระบายน้ำ ฝาท่อ หรือรถจอดชิดแนวฟุตบาททำให้ระยะที่กวาดได้ต่อเนื่องสั้นลง ให้แบ่งถนนเป็นช่วงตามสภาพที่พบและระบุว่าช่วงใดต้องกลับมาเก็บซ้ำหลังรถจอดเคลื่อนออก หากมีช่วงที่รถเข้าไม่ถึง เช่น ปากซอยที่มีแผงค้า ให้บันทึกเป็นจุดที่ทีมเดินเก็บต้องเข้าช่วย เวลาวางรอบให้รวมช่วงเข้าออกและเวลาที่ทีมต้องประสานกันด้วย

สำหรับรถที่ใช้ระบบพรมน้ำเพื่อลดฝุ่น ให้ดูความจุถังน้ำเป็นลิตรและถามว่าจุดเติมน้ำอยู่ตรงไหนของเส้นทาง ความจุถังเก็บเศษเป็น ลบ.ม. ช่วยประเมินพื้นที่รับใบไม้ ส่วนเศษทรายควรดูน้ำหนักบรรทุกที่รถรับได้เป็นตันจากเอกสารของรถคันนั้น เมื่อต้องเทถังหลายครั้ง ให้คิดระยะจากถนนไปถึงจุดถ่ายเทและเวลากลับมาเริ่มกวาดช่วงถัดไปด้วย

สำรวจพื้นที่จริงก่อนกำหนดเส้นทางของรถแต่ละชนิด

ในซอยที่มีรถจอดสลับข้างตลอดวัน ให้เดินดูแนวเลี้ยว จุดที่รถสวนกัน และพื้นที่ที่ชุดกวาดต้องยื่นออกไป เมื่อประเมินรถเก็บขยะ ให้ดูพื้นที่ที่คนงานต้องยืนยกถังและทางที่เข็นถังกลับ หากต้องหยุดใกล้ทางม้าลายหรือหน้าโรงเรียน ให้ประสานผู้ดูแลถนนและเลือกช่วงที่เหมาะกับการทำงานของทีมภาคสนาม หลังสำรวจแล้วให้ทำแผนที่จุดสะดุดไว้ใช้ประกอบการทดลองรถ

ถ้าพื้นที่เดียวกันมีทั้งกองถุงและฝุ่นตามแนวทาง ให้กำหนดลำดับงานตามสิ่งที่ขวางผิวถนน เช่น นัดเก็บถุงที่ตลาดหลังปิดแผง แล้วจัดรถกวาดเข้าช่วงที่หน้าร้านว่างและรถเข้าถึงขอบทางได้ หากวันเปิดตลาดกับวันปกติมีลักษณะการจอดต่างกัน ควรจัดรอบแยกตามวัน เพื่อให้ครอบคลุมแนวขอบทางที่ต้องทำความสะอาด

ทดลองทำงานแล้วตรวจผลที่พื้นถนน

ใช้ถนนตัวแทนที่มีทั้งช่วงโล่ง ช่วงโค้ง และแนวขอบทางที่มีสิ่งกีดขวาง บันทึกสภาพก่อนเริ่มทั้งชนิดเศษและตำแหน่งที่สะสม แล้วให้ผู้สาธิตทำงานตามช่วงที่กำหนด ตรวจหลังจบรอบว่ามีเศษตกค้างตรงไหนและจุดใดต้องเดินเก็บซ้ำ ถ้าเปรียบเทียบรถมากกว่าหนึ่งคัน ให้ทดลองบนช่วงที่มีสภาพใกล้กันและจดว่าผิวเปียกหรือแห้ง เพื่อให้ตีความผลได้พร้อมกัน

เวลารวมในหนึ่งรอบควรนับตั้งแต่เริ่มเข้าพื้นที่จนรถกลับมาพร้อมทำงานเที่ยวถัดไป รถที่เก็บเศษได้ดีบนทางโล่งอาจใช้เวลามากขึ้นเมื่อมีฝาท่อและรถจอดต่อเนื่อง ส่วนจุดที่ต้องกลับมาเก็บซ้ำควรบันทึกแยกเพื่อดูว่าปรับช่วงเวลาทำงานได้หรือจำเป็นต้องเปลี่ยนอุปกรณ์ เมื่อแจ้งผลให้ผู้มีหน้าที่จัดรถ ควรแนบภาพจุดที่ยังมีเศษและระบุตำแหน่งบนแผนที่ เพื่อใช้ทำข้อตกลงเรื่องขอบเขตงานให้ชัดเจน