ข้ามไปยังเนื้อหา
Rotkhaya

ความรู้รถเก็บขยะและรถกวาดถนนสำหรับท้องถิ่นไทย

รถขยะไฟฟ้า EV กับงานเก็บขยะเทศบาล: คู่มือประเมินก่อนจัดซื้อ

รถขยะไฟฟ้า EV กับงานเก็บขยะเทศบาล: คู่มือประเมินก่อนจัดซื้อ

สรุปสั้น

**สรุปสั้น** รถขยะไฟฟ้าเหมาะกับเส้นทางที่วิ่งซ้ำ หยุดบ่อย และกลับลานจอดเป็นเวลา เพราะวางแผนพลังงานและรอบชาร์จได้ ก่อนซื้อให้ทดลองวิ่งพร้อมขยะจริง เปิดแอร์ ใช้ชุดยกหรือชุดอัดครบกะ แล้วตรวจว่าชาร์จทันก่อนเริ่มกะถัดไป

เลือกเส้นทางที่ประเมินการใช้พลังงานได้

เริ่มจากรถที่กลับลานทุกวันและมีจุดถ่ายขยะประจำ มอเตอร์ไฟฟ้าช่วยลดเสียงจากระบบขับเคลื่อนขณะวิ่งช้าและจอดรอ ซึ่งมีประโยชน์กับรอบเช้าใกล้บ้านเรือน เสียงจากการเทถัง การอัดขยะ และการถอยรถยังต้องจัดการตามลักษณะงาน การชะลอรถบ่อยเปิดโอกาสให้ระบบเบรกแบบคืนพลังงานส่งไฟกลับเข้าแบตเตอรี่ได้บางส่วน โดยขึ้นกับความเร็ว สภาพถนน อุณหภูมิ และระดับประจุในขณะนั้น

ขอข้อมูลเดินรถจากหน่วยขนขยะท้องถิ่นอย่างน้อยให้ครอบคลุมวันปกติและวันขยะมาก บันทึกระยะทางตั้งแต่ออกจากลานจนกลับ จำนวนจุดเก็บ เวลาจอดพร้อมเปิดแอร์ รอบการยกถัง รอบการอัด และน้ำหนักเป็นตัน แยกช่วงเก็บในชุมชนออกจากช่วงวิ่งไปสถานีขนถ่าย เพราะช่วงหลังอาจมีความเร็วสูงและลากยาวจนใช้พลังงานมากแม้หยุดน้อย กะที่ต้องวิ่งเสริมควรมีข้อมูลของตัวเองสำหรับกำหนดรถสำรองหรือช่วงชาร์จระหว่างวัน

ภาพรถขยะไฟฟ้าจอดชาร์จในลานเทศบาลหลังจบรอบเก็บขยะ
ภาพรถขยะไฟฟ้าจอดชาร์จในลานเทศบาลหลังจบรอบเก็บขยะ

วัดพลังงานทั้งกะและเผื่อระยะก่อนกลับลาน

ขอให้ผู้ขายระบุความจุแบตเตอรี่ส่วนที่ใช้งานได้เป็นกิโลวัตต์ชั่วโมง ตำแหน่งที่ระบบจำกัดกำลังเมื่อประจุต่ำ และเงื่อนไขที่ใช้ทดสอบระยะทางในเอกสาร ทดลองบนเส้นทางเดียวกับรถที่ใช้อยู่และชั่งน้ำหนักก่อนถ่ายขยะ บันทึกพลังงานที่ระบบรถรายงานและระดับประจุเมื่อออกจากลาน ถึงจุดถ่าย และกลับถึงลาน หากมีการเติมไฟระหว่างกะให้ลงเวลาและปริมาณแยกไว้เพื่อให้เทียบแต่ละเที่ยวได้

ให้รวมพลังงานขับเคลื่อน ชุดยก ชุดอัด และระบบปรับอากาศเป็นพลังงานต่อกะ ส่วนค่าไฟให้วัดอีกครั้งที่มิเตอร์ของลานชาร์จ เพราะมีการสูญเสียระหว่างจ่ายไฟเข้าแบตเตอรี่ หากรถประหยัดไฟต่อกิโลเมตรแต่ต้องเพิ่มเที่ยวเพราะน้ำหนักบรรทุกลดลง ให้เทียบพลังงานและเวลาต่อหนึ่งตันที่ส่งถึงปลายทางด้วย ตรวจน้ำหนักรถหลังติดตั้งตู้และชุดอัด รวมทั้งน้ำหนักลงเพลาขณะบรรทุก เพราะแบตเตอรี่และตำแหน่งติดตั้งมีผลต่อน้ำหนักที่เหลือให้ขนขยะ

กำหนดพลังงานสำรองจากเหตุที่เจอจริง เช่น รถติดหน้าโรงกำจัด การอ้อมถนนปิด หรือขยะล้นจนต้องเก็บเพิ่มอีกเที่ยว จากนั้นให้ผู้ขายอธิบายว่ารถจะทำงานได้อย่างไรเมื่อแบตเตอรี่เสื่อมลงถึงระดับตามเงื่อนไขรับประกัน รถที่มีประจุเหลือพอดีในวันทดสอบอาจจัดกะยากเมื่อเส้นทางยาวขึ้นหรือเปิดแอร์นานกว่าปกติ

ตรวจลานชาร์จและการใช้งานในอากาศร้อน

คำนวณเวลาชาร์จคร่าว ๆ จากพลังงานที่ต้องเติมหารด้วยกำลังที่รถรับได้จริง แล้วเผื่อช่วงที่ระบบลดกำลังชาร์จหรือแบ่งกำลังให้หลายคัน ดูตารางว่ารถกลับพร้อมกันกี่คันและคันแรกต้องออกอีกครั้งเมื่อไร ให้ช่างไฟตรวจขนาดระบบไฟ จุดติดตั้ง การเดินสาย การระบายน้ำ และทางเข้าออกลานก่อนตกลงจำนวนเครื่องชาร์จ หากรถกลับดึกเป็นประจำ ให้ทดลองเสียบชาร์จและสลับรถตามเวรจริงด้วย

อากาศร้อนทำให้ระบบปรับอากาศและระบบควบคุมอุณหภูมิแบตเตอรี่ใช้พลังงานเพิ่ม การจอดร้อนจัดหรือชาร์จในสภาพที่ระบายความร้อนได้จำกัดอาจมีผลต่อกำลังชาร์จและอายุแบตเตอรี่ ให้ขอขีดจำกัดอุณหภูมิและคำแนะนำเรื่องระดับประจุขณะจอดจากผู้ผลิต แล้วทดลองกะบ่ายที่มีแดดและขยะเต็มตามปกติ ตรวจตำแหน่งหัวชาร์จให้ห่างจากจุดล้างรถและแนวน้ำท่วมขัง ตกลงกับผู้ขายว่าหลังรถลุยน้ำหรือขึ้นข้อความเตือน ใครมีหน้าที่ตรวจและเมื่อใดจึงนำรถกลับเข้ากะได้

รายการตรวจสอบก่อนจัดซื้อและตรวจรับ

  • ระบุเส้นทางทดสอบ จำนวนจุดเก็บ น้ำหนักเป็นตัน และจำนวนรอบการยกหรืออัดที่ต้องทำได้
  • กำหนดระดับประจุขั้นต่ำเมื่อกลับลานและเวลาที่ต้องชาร์จเสร็จก่อนออกกะถัดไป โดยทดลองกับสภาพใช้งานจริง
  • ขอข้อมูลรับประกันแบตเตอรี่และระบบขับเคลื่อน รวมถึงเกณฑ์วัดความจุที่เหลือ ระยะเวลาซ่อม และผู้รับผิดชอบค่าเคลื่อนย้ายรถ
  • ตรวจอะไหล่ชุดอัด ชุดยก เครื่องชาร์จ และข้อต่อที่ต้องใช้ประจำ ขอให้ผู้ขายสาธิตการกู้รถและการแยกพื้นที่เมื่อระบบไฟแรงดันสูงแจ้งเตือน
  • คำนวณต้นทุนตลอดอายุงานรวมลานชาร์จ ค่าไฟ ค่าบำรุงรักษา และค่าเช่ารถทดแทน หากใช้ช่วงราคาโดยประมาณในการตั้งงบ ให้ขอใบเสนอราคาจากผู้ขายเพื่อตรวจสอบก่อนเปรียบเทียบ

ให้หัวหน้าชุดเก็บขยะ คนขับ ช่างประจำลาน และผู้ดูแลระบบไฟลงนามในผลทดสอบร่วมกัน คนขับช่วยยืนยันว่ารถกลับเข้าจุดชาร์จได้จริง ช่างช่วยดูว่าชุดอัดเข้าถึงเพื่อบำรุงรักษาได้ ส่วนผู้จัดการเส้นทางตรวจว่ารถจบงานตามเวลาที่ประชาชนคุ้นเคย ผลตรวจรับที่ผูกกับกะงานช่วยให้ตัดสินได้ว่าควรเริ่มจากรถกี่คันและใช้กับเส้นทางใดก่อน