ข้ามไปยังเนื้อหา
Rotkhaya

ความรู้รถเก็บขยะและรถกวาดถนนสำหรับท้องถิ่นไทย

รถขนขยะช่วยอะไร วัดผลจากงานเก็บจริงอย่างไร

รถขนขยะช่วยอะไร วัดผลจากงานเก็บจริงอย่างไร

สรุปสั้น

รถขนขยะช่วยรวบรวมขยะจากหลายจุดและส่งต่อไปยังปลายทางที่รับวัสดุได้ ประเมินผลจากจุดที่เก็บครบ เที่ยวที่เสร็จตามรอบ และปริมาณที่ส่งถึงปลายทาง โดยดูเวลาเก็บกับเวลารอแยกกัน

เริ่มจากปัญหาที่ต้องการให้รถช่วยแก้

ในชุมชนที่ถังเต็มก่อนวันเก็บ เป้าหมายอาจเป็นการเพิ่มความสม่ำเสมอของรอบ ในตลาดที่มีช่วงคนเดินหนาแน่น เป้าหมายอาจเป็นการลดเวลาจอดรับถังหลังปิดตลาด ส่วนพื้นที่ที่แยกวัสดุอยู่แล้วต้องรักษาการแยกตั้งแต่จุดรับจนถึงปลายทาง ระบุปัญหาหนึ่งข้อให้ชัดก่อนเลือกตัวชี้วัด เพื่อให้รู้ว่าปรับรถหรือปรับขั้นตอนใดจึงจะเห็นผลกับปัญหานั้น

รถขยะอัดท้ายช่วยให้ขยะที่เหมาะกับการอัดใช้พื้นที่ตัวถังได้มากขึ้น แต่เที่ยวจริงยังขึ้นกับพิกัดน้ำหนักและจังหวะขนถ่าย รถตะขอยกช่วยให้จัดรอบเปลี่ยนตู้ที่จุดรวบรวมได้ หากต้นทางมีพื้นที่วางและมีตู้พร้อมสลับ ส่วนรถขนาดกะทัดรัดช่วยเข้าถึงจุดที่รถใหญ่เข้าไม่สะดวก แต่ต้องนับเที่ยวหรือรอบถ่ายต่อด้วยเมื่อเทียบผลทั้งสาย

พนักงานบันทึกเวลารับถังประจำจุดระหว่างเดินรถเก็บขยะ
พนักงานบันทึกเวลารับถังประจำจุดระหว่างเดินรถเก็บขยะ

เก็บข้อมูลให้เห็นว่ารถใช้เวลาอยู่ตรงไหน

ใช้ใบงานหนึ่งแผ่นต่อกะ จดเวลาออก เวลาถึงจุดแรก จำนวนจุดตามแผน จำนวนจุดที่เก็บจริง และเหตุที่ต้องผ่านจุดใดไปก่อน เมื่อถึงปลายทาง ให้แยกเวลารอคิวออกจากเวลาเท ถ้ามีใบชั่งให้เก็บน้ำหนักสุทธิของขยะต่อเที่ยว หากยังไม่มีข้อมูลชั่ง ให้บันทึกจำนวนถังและขนาดถังในเที่ยวเดียวกันไว้เป็นข้อมูลปริมาณเบื้องต้น แล้วใช้หน่วยเดิมตลอดช่วงที่นำมาเปรียบเทียบ

บันทึกเหตุขัดข้องเป็นภาษาที่คนจัดเส้นทางใช้แก้ได้ เช่น รถเข้าจุดรับไม่ได้เพราะมีรถส่งสินค้าจอด หรือขยะค้างเพราะถังขนาดที่แจ้งไว้ต่างจากของจริง เมื่อแยกเหตุได้ จะเห็นว่าปัญหาเกิดที่การเข้าถึง ตารางเวลา อุปกรณ์ หรือปลายทาง การปรับจุดรับเพียงจุดเดียวอาจลดงานย้อนกลับในเที่ยวถัดไปได้โดยใช้รถคันเดิม

จับคู่ตัวชี้วัดกับเรื่องที่ต้องตัดสินใจ

หากสนใจความครอบคลุม ให้หารจำนวนจุดเก็บสำเร็จด้วยจำนวนจุดที่กำหนดในรอบนั้น และแสดงจำนวนจุดที่ต้องย้อนกลับประกอบ หากสนใจปริมาณงาน ให้ดูน้ำหนักสุทธิต่อเที่ยวพร้อมจำนวนเที่ยวต่อกะ เพื่อไม่ให้การเพิ่มน้ำหนักต่อเที่ยวบดบังเวลารอที่เพิ่มขึ้น ถ้าต้องการดูว่าการแยกขยะทำงานได้จริง ให้ตรวจยอดรับจากปลายทางแยกตามชนิดและจดจำนวนครั้งที่ต้องส่งกลับหรือคัดใหม่

ลองเทียบช่วงที่มีลักษณะงานคล้ายกัน เช่น รอบหลังปิดตลาดวันเดียวกันของแต่ละสัปดาห์ บันทึกเหตุที่ทำให้ยอดผิดจากปกติ เช่น วันหยุด งานชุมชน หรือปลายทางปิดรับชั่วคราว การดูตัวเลขควบคู่กับบริบทช่วยให้ทีมเห็นว่าความเปลี่ยนแปลงมาจากวิธีเดินรถหรือจากปริมาณงานประจำวันที่เปลี่ยนไป

นำผลไปแก้ตารางเก็บทีละจุด

สมมติว่าจุดที่ต้องกลับมาเก็บซ้ำอยู่ใกล้ประตูบริการและรถมักไปถึงก่อนอาคารเปิด ให้ลองเลื่อนจุดนั้นไปท้ายช่วงเก็บ แล้วเทียบจำนวนรอบย้อนกลับกับสัปดาห์ก่อน หากรถเก็บครบแต่เสียเวลานานหน้าลานเท ให้ดูว่าการสลับเที่ยวเข้าปลายทางในเวลาที่เปิดรับจะลดคิวได้หรือไม่ ปรับครั้งละเรื่องเพื่อให้ทีมอ่านผลได้และเห็นผลกระทบต่อจุดรับถัดไปโดยตรง

ในรอบที่ทีมเริ่มใช้ระบบยกถัง ให้เก็บข้อมูลช่วงที่คนขับและพนักงานกำลังปรับตัวไว้ต่างหากจากช่วงที่ขั้นตอนเริ่มคงที่ เพื่อหลีกเลี่ยงการตัดสินจากเที่ยวทดลองเพียงเที่ยวเดียว จากนั้นคุยกับคนเก็บว่าจุดใดยังต้องเคลื่อนถังไกลหรือใช้เวลาจัดแนวเป็นพิเศษ ถ้าแก้ด้วยการขยับตำแหน่งถัง ให้ตรวจว่าคนในชุมชนยังเข้าถึงถังได้สะดวกและไม่ต้องข้ามแนวรถเข้าออก ส่วนฝ่ายดูแลปลายทางควรแจ้งกลับหากเวลามาถึงของรถหลายคันเริ่มกระจุกตัว แม้รถแต่ละคันทำเวลาได้ดีขึ้น การจัดช่วงเทร่วมกันยังมีผลต่อผลรวมของทั้งระบบ เมื่อได้รอบที่ทำงานดีแล้ว ให้บันทึกเงื่อนไขของรอบนั้นไว้เพื่อใช้วางแผนช่วงปริมาณขยะสูงหรือช่วงที่ต้องสลับรถ